Gisteren zat ik op een terras en hoorde ik het de uitbater van deze horecagelegenheid weer zeggen. “Ja sorry, we hebben te maken met een personeelstekort. In coronatijd zijn mensen vertrokken en niet meer terug gekomen. En het lukt ons maar niet om aan nieuwe mensen te komen.”

Deze klaagzang horen we nu toch al een heel tijdje. Niet alleen in de horeca, maar op veel meer plekken en in alle sectoren. Mensen zijn vertrokken en komen niet meer terug. Al vele malen is mij de vraag gesteld (en u waarschijnlijk ook): weet jij waar ‘die mensen’ gebleven zijn? Ze moeten toch ergens zijn, ze zijn toch niet opgelost of van de aardbodem verdwenen?

Deze klaagzang over personeelstekort horen we nu toch al een heel tijdje.

Blijkbaar hebben al ‘deze mensen’ ontdekt dat ze elders beter af zijn. Ze hebben een werkomgeving gevonden die leuker is. Waar een prettiger werksfeer heerst. Waar hun talenten beter tot hun recht komen. Waar ze meer gewaardeerd worden. Gelijkwaardig behandeld. Of waar ze beter/eerlijker betaald worden voor hun inspanning. En zo zijn er meer verklaringen te geven.

Feit is natuurlijk dat de arbeidsmarkt op dit moment historisch krap is. Dat gold al voor vele functies, beroepen en sectoren, maar het is nu aan de orde over de volle breedte en van hoog tot laag. Er zijn meer openstaande vacatures dan dat er werklozen zijn in NL. Was het vinden en binden van (nieuwe) medewerkers altijd al een ding, het is nu een kunst. Laat staan als je op zoek bent naar ‘de beste mensen in de markt’. Naar de echte talenten, de goudhaantjes en -hennetjes (of tegenwoordig misschien correcter om het over goudhunnetjes te hebben?), zij die de organisatie echt verder brengen en naar een hoger plan tillen.

De markt, de werkgevers, de bedrijven, organisaties en instellingen ondervinden nu heel direct en letterlijk aan den lijve hoe het is om wel of niet mee te doen op de arbeidsmarkt. Heb je een goede positie of een slechte? Of misschien helemaal (nog) geen? In het tweede en derde geval heb je het zwaar. En dat zal nog een lange tijd zo blijven. Mensen hebben het voor het kiezen. En talentvolle vakspecialisten al helemaal. Mensen vertrekken uit slechte werkomgevingen en komen niet meer terug. Mensen ruilen het bedrijf met een slechte positie in voor een bedrijf met een betere positie. Het is daarom voor iedere organisatie belangrijk (lees van levensbelang) om voor zichzelf de hier gestelde vraag op tafel te leggen: hebben wij een positie? En hebben wij een goed beeld van wat deze is? Hoe sterk deze is, relatief ten opzichte van mogelijke alternatieven op de arbeidsmarkt voor onze mensen?

Bedrijven, organisaties en instellingen ondervinden nu letterlijk aan den lijve hoe het is om wel of niet mee te doen op de arbeidsmarkt.

Essentieel is dan goed te weten wat de meest bepalende factoren zijn voor het hebben van een sterke marktpositie. In vakjargon: wat maakt een organisatie tot een sterk employer brand? Wat zijn de meest krachtige drivers van een aantrekkelijke waarde propositie van de werkomgeving (Employee Value Proposition)?

Klassiek wordt dit gezocht in de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden: loon/salaris, vergoedingen, bonussen, opleidingen, telefoon, laptop, auto, (flex)werktijden enzovoort. En natuurlijk zijn deze nog altijd voor iedereen belangrijk. En zeker voor mensen waarvoor werken noodzakelijk is om in hun primaire levensbehoeftes te voorzien. Zij kunnen een werkgever inruilen voor ‘netto toch net wat meer overhouden per maand’. En deze groep groeit op dit moment als gevolg van de hoge inflatie en sterke prijsstijgingen.

Maar voor veel mensen en voor veel sectoren, branches en situaties is er sprake van ‘conditio sine qua non’. Als je arbeidsvoorwaarden niet goed zijn, niet kloppen en minimaal marktconform zijn dan heb je sowieso een slechte uitgangspositie en doe je niet mee. Tenzij…Tenzij je (niet teveel afwijkt en) op iets anders uitblinkt. Tenzij je dit als werkomgeving kunt compenseren met iets wat mensen eigenlijk veel belangrijker vinden. En dat is: het hebben van een sterke, aantrekkelijke bedrijfscultuur. Het hebben van een prettige, vriendelijke, stimulerende werkomgeving waar mensen zich thuis voelen, gehoord en begrepen voelen, er aandacht voor ze is en zich kunnen ontwikkelen. Mensen uit de horeca die in coronatijd hebben ontdekt dat ze elders minstens net zo goed verdienen maar er minder onregelmatige diensten voor hoeven te draaien, beter behandeld worden, meer kunnen leren, zich meer kunnen ontwikkelen enzovoort keren inderdaad niet meer terug naar deze harde en schrale sector.

Wat kun je doen om personeelstekort op te lossen?

Dus wat kun je doen als bedrijf om je personeelstekort op te lossen? Om makkelijker aan goede nieuwe mensen te komen? Om de voorkeur te krijgen van de beste mensen in het vak, in de sector? Het antwoord is eenvoudig en eenduidig: er voor zorgen dat je een sterke ‘marktpositie’ creëert. Wanneer heb je een sterke marktpositie? Als je een aantrekkelijke werkomgeving kunt bieden. Als je werkelijk bewijst een sterke en positieve bedrijfscultuur te hebben. Een werkomgeving waarin mensen graag willen verkeren. Een die op alle elementen van ‘de schijf van 6’ excelleert. Cijfers tonen aan dat een goed ontwikkelde en positieve bedrijfscultuur een organisatie meer dan 35% aantrekkelijker maakt voor nieuwe medewerkers om in te stromen. Dus als dit niet klopt, doe je niet mee. Dit geldt ook als je mensen van ver weg moet aantrekken. Dit principe is universeel.

En natuurlijk moet je er daarna ook voor zorgen dat je zichtbaar en bereikbaar bent. Dat mensen (de doelgroep) deze aantrekkelijk bedrijfscultuur zien en herkennen. En natuurlijk moet je zorgen voor een goede werving en selectie infrastructuur om te zorgen voor een snelle en adequate afhandeling van interesse en reacties. Je moet het ijzer smeden als het heet is, want voor je het weet is de vogel weer gevlogen en vis je alsnog achter het net. Want de markt is en blijft krap.

Op vele manieren is in onderzoek aangetoond dat bedrijven/organisaties met een goed ontwikkelende bedrijfscultuur aanmerkelijk succesvoller zijn dan bedrijven met een minder ontwikkelde of zelfs negatieve cultuur. Een belangrijke reden hiervoor is bij deze gegeven: deze bedrijven/organisaties zijn in staat meer en betere mensen te vinden en aan zich te binden met alle vervolgeffecten van dien. Want je snapt natuurlijk wel dat dit gegeven tegelijkertijd voor nog veel meer succes zal zorgen. Om er een paar te noemen,

Bedrijven met een sterk ontwikkelde positieve bedrijfscultuur:

• Kennen hechtere teams, die met elkaar veel beter presteren
• Hebben een gemiddeld meer dan 20% hogere omzet;
• Zijn meer dan 15% effectiever en behalen een meer dan 20% hoger rendement;
• Hebben minimaal 40% minder ziekteverzuim. Hebben ook een laag verloop;
• Zijn ondernemender en innovatiever, krijgen meer dan 5% spontane aanbevelingen van medewerkers hoe zaken beter kunnen;
• Lopen tegen veel meer stress en weerstand aan bij noodzakelijke veranderingen. Zijn wendbaarder en weerbaarder;
• Kennen een hogere gemiddelde baancomplexiteit, oftewel: kunnen meer ‘vragen’ aan medewerkers;
• Hebben medewerkers die meetbaar gezonder en gelukkiger zijn.

Ieder bedrijf dat hier serieus werk van maakt, zal veel succesvoller zijn.

Dat brengt ons terug bij de klaagzang van het begin van dit artikel. Pak als ondernemer, bestuurder, manager, sector, de uitdaging op en ga aan de slag met het verbeteren van de bedrijfscultuur en de beleving er van door je medewerkers. Zorg dat je deze meet en weet. Zorg dat je mensen heel goed weten waar het bedrijf voor gaat en staat en zich hier onderdeel van voelen. Zorg dat je medewerkers blijft ‘onboarden’ en niet stopt na een korte introductie in de eerste maand. Zorg dat er een goed ontwikkelprogramma is met persoonlijke aandacht voor iedereen. Zorg dat je medewerkers zich gezien en gehoord voelen. Dat er duidelijke afspraken zijn over ‘onze manier van werken’ en dat deze door iedereen nageleefd (kunnen) worden. Zorg dat het (top)management zich bewust is van de voorbeeldfunctie en van de ondersteunende rol die het heeft in het faciliteren van de mensen die het werk echt moeten doen.

Ieder bedrijf dat hiervan serieus werk maakt, zal zien dat het een steeds betere positie op de arbeidsmarkt verovert, gemakkelijker aan goede nieuwe mensen kan komen, steeds beter in staat is om de echte talenten te vinden en voor langere tijd aan het bedrijf te binden en om deze en nog veel meer redenen veel succesvoller zal zijn.

Grijp die kans

Pak het vandaag nog op en u wint al snel van al die bedrijven en organisaties die denken dat het wel al goed zit of vanzelf goed komt of het te druk hebben met hollen en vliegen, repareren, plakken en stressen..en gelukkig voor jullie zijn dat er erg veel. Dus grijp die kans en versterk en ontwikkel de bedrijfscultuur: goed voor het bedrijf, goed voor je mensen, goed voor de arbeidsmarkt, goed voor de economie, goed voor de wereld…Ik zeg win-win-win-win….